PSYCHOLOGY - EDUCATION

چکیده:

    دراین گفتار، ابتداجایگاه علم روان شناسی به طورعام(درجامعه ومحافل علمی) بیان می شود، جایگاه درس روان شناسی به طورخاص درآموزش وپرورش مشخص می گردد و به محدودیتها وفرصتهای پیش رو اشاره ای می رود؛ سپس نتیجه گیری مختصری به عمل می آیدو راهکارهایی برای بهبود آن ارائه می گردد.

جایگاه کلی علم روان شناسی:

    علم روان شناسی به دلیل گستره ی موضوع مورد بررسی خود یعنی « رفتاروفرایندهای روانی به ویژه درموردانسان»، دربین عوام ازجایگاه ویژه ای برخورداراست به گونه ای که تصوراکثردانش آموزان ازاین علم قالبی بوده ومثبت می باشد؛ درمحافل علمی نیزاین شاخه ی علمی توانسته است به پیشرفتهای قابل توجهی دست یابد ومصداق بارزآن اینکه هزاران انجمن علمی درجای جای جهان وایران،به صورت محض وکاربردی مشغول بحث وبررسی درمورد مباحث اساسی این علم می باشند.

جایگاه درس روان شناسی درآموزش وپرورش:

    درطول سه دوره ی تحصیلی کنونی یعنی ابتدایی،راهنمایی ومتوسطه، ودربین رشته های متعدد دوره ی متوسطه و خیل عظیم عناوین دروس رسمی آموزش وپرورش، فقط دانش آموزان سال سوم رشته ی علوم انسانی ومعارف اسلامی، درسی راباعنوان روان شناسی درقالب دو واحد درسی می گذرانند؛ آن هم کتابی که درادامه به محدودیتهای آن اشاره می شود. لازم به ذکراست دروسی باعنوان مهارتهای زندگی وروان شناسی سلامت نیز به صورت درس اختیاری به برخی دانش آموزان ارائه می گردد که آسیب شناسی آنها دراین مختصرنمی گنجد.

 مشکلات وتهدیدهای درس روان شناسی:  

    برخی ازمشکلات اساسی درس روان شناسی دروضعیت فعلی به این شرح است:

الف) دفترتالیف نتوانسته است برای درس روان شناسی هدف گذاری مناسبی داشته باشد.

ب) کتاب درسی موجود بسیارنامناسب تالیف شده است به گونه ای که نه تنها نتوانسته است به معرفی علم روان شناسی بپردازدبلکه موجبات سرخوردگی دبیران ودانش آموزان راهم فراهم آورده است. درضمن جنبه ی کاربردی آن بسیارناچیزاست.

پ) این درس جزء معدود درسهای سال سوم است که ارزشیابی آن به صورت داخلی صورت می گیرد واین موجب می شود دانش آموزان مطالعه ی آن را جدی نگیرند.

ت) شیوه ی ارزشیابی این درس وسایردروسی که به صورت سالی واحدی ارائه می شوند نیزمشکل دیگری است. به گونه ای که دانش آموزان، درآزمون پایان سال تحصیلی(خرداد)، به راحتی از پنج نمره ی مربوط به نیمسال اول صرف نظرمی کنند یعنی دروس مربوط به نوبت اول رامطالعه نمی نمایند واین موجب بروزمشکلاتی درگرفتن نمره ی مطلوب می شود.

ث) این درس مثل خیلی دروس دیگرتوسط دبیرانی تدریس می شود که به اصطلاح غیرمرتبط محسوب می شوند. این مورد علاوه برایجادنارضایتی درخوددبیرودانش آموزان سوالاتی رانیزدرموردعملکردآموزش وپرورش برای افکارعمومی ایجاد می کند.

فرصتهای پیش روبرای درس روان شناسی:   

    اکنون که درآستانه ی بروزاندیشه های نو برای تحول بنیادین درآموزش وپرورش هستیم وصحبت ازبرنامه ی درسی ملی دراکثرجلسات مربوط به آموزش وپرورش به گوش می رسد، باید به طورجدی به بازاندیشی درمورد اهداف درس روان شناسی، ساعات درس روان شناسی، نحوه ی ارزشیابی درس روان شناسی وسایرمسائل ومشکلات مربوط به این درس پرداخت.

نتیجه گیری:

    روان شناسی علمی است که به شدت می توان ازآن استفاده ی کاربردی نمود. هدف این علم بهبود زندگی انسانهااست؛ به ویژه درقرن کنونی که افراد هرچه بیشترنیازمندآرامش می باشند؛ دانش آموزان نیزکه جمعیت قابل توجهی ازجامعه ی ما راتشکیل می دهند می توانند ازراهبردهای این علم بهرمند شوند.

    جایگاه درس روان شناسی دروضعیت فعلی آموزش وپرورش بسیارنامناسب،ناعادلانه وناکارامد است.

    برای پاسخگویی به انتظارات عمومی دانش آموزان، استفاده ی بهینه ازآن انتظارات وبه کارگرفتن تواناییهای این علم درپرورش دانش آموزانی شایسته وآینده ساز، لازم است درمورد اهداف ونحوه ی ارائه ی مطلوب این درس درنظام آموزش وپرورش رسمی کشوربازاندیشی جدی صورت گیرد.

پیشنهادات وراه حلها: 

درقسمت پایانی این گفتار به ترتیب اهمیت پیشنهاداتی کاربردی ارائه می گرددکه امید است موردتوجه قرارگیرد.

1-  درس روان شناسی باعناوین مختلفی چون مهارتهای زندگی، روانشناسی سلامت، روان شناسی کار، روان شناسی ازدواج و... درتمام مقاطع تحصیلی وبرای کلیه ی رشته های تحصیلی ارائه شود.

2-  نظام ارزشیابی درس مذکورازحالت فعلی خارج شود یعنی یا مثل سایردروس به صورت نهایی برگذارگردد ویا ترجیحا به صورت توصیفی انجام شود.

3-  شیوه ی ارزشیابی فعلی دروس، ازحالت پنج نمره ازمطالب مربوط به نوبت اول وپانزده نمره ازسایرمطالب (درنوبت پایانی) خارج شود وشیوه ی مناسبی جایگزین آن شود. مثلا ده نمره ازمطالب ترم اول وده نمره ازمطالب ترم دوم، یا نه فقط بیست نمره ازمطالب مربوط به ترم دوم ویا بهترازهمه به کارگیری شیوه ی توصیفی.  

4-    کتاب درسی فعلی دراصرع وقت حذف گردد وکتابی بارویکرد نظری وعملی جایگزین آن شود.

5-  باتوجه به اینکه شاید نتوان برای تدریس همه ی دروس ازدبیران مرتیط استفاده کرد، لازم است یک طبقه بندی ازرشته های تحصیلی به عمل آید که درآن طبقه بندی، رشته های تحصیلی نزدیک به هم مشخص شوند تا معلوم گردد که چه دبیرانی برای تدریس چه دروسی اولویت دارند.