درمن این عشق قدیم است و زسرمی نرود. جشن دوباره ی مهررا باعشق خودبه آموزش ویادگیری شادمانه ترمی کنیم. مهرگانتان پرمهرباد.
پیشگفتار:
آنچه درادامه می آید مختصری است با عنوان « مسائل،چالشها، فرصتها وتهدیدهای مرتبط باشغل» که فی البداهه توسط کریم اسکندری به عنوان دبیرروان شناسی، برای درس روان شناسی وصرفا جهت ارائه به کارگزینی اداره ی متبوع مکتوب شده است؛ بدیهی است این مطالب بیانگرتمامی دیدگاههای نگارنده درمورد مسائل مرتبط با شغلش نیست هرچند درصورت لزوم ودرفرصت مناسب قادربه ارائه ی آنها می باشد.
این مطالب درمعرض قضاوت خوانندگان این وبلاگ نیزقرارمی گیرد.
مقدمه
زندگي پيچيده امروزي ، هرلحظه در حال نوشدن است و خلاقيت و نوآوري ، ضرورت استمرار زندگي فعال . انسان براي خلق نشاط و پويايي در زندگي نيازمند نوآوري و ابتكار است تا انگيزه تنوع طلبي خود را ارضاع كند . جامعه انساني براي زنده ماندن و گريز از مرگ و ايستايي به تحول و نوآوري نياز دارد . امروز شعار (( نابودي در انتظار شماست مگر اينكه خلاق و نوآور باشيد )) در پيش روي مديران همه سازمان ها قرار دارد اما مسؤوليت سازمان هاي آموزشي به خصوص آموزش و پرورش كه وظيفه تعليم و تربيت فرزندان و آينده سازان جامعه را برعهده دارد ، صبغه اي ديگر به خود مي گيرد . از اين رو سازمان هاي آموزشي از يك سو وظيفه فراهم آوردن زمينه رشد و پرورش خلاقيت و نوآوري و استفاده صحيح و جهت دار از استعدادها و توانايي هاي افراد را برعهده دارند كه اين خود زمينه ساز توسعه فرهنگي ، اقتصادي و اجتماعي و …به چشمانت بیاموز که هر کس ارزش دیدن ندارد
به دستانت بیاموز که هر گل ارزش چیدن ندارد
به انگشتت بیاموز که هر مو ارزش نوازش ندارد
به افکارت بیاموز که هر کس ارزش نقشی ندارد
به شبهایت بیاموز که هر کس شور شیدایی ندارد
به پاهایت بیاموز که هر جا ارزش رفتن ندارد
به لبهایت بیاموز که هر نام ارزش گفتن ندارد
به رویایت بیاموز که هر کس ارزش وقتت ندارد
به اشکهایت بیاموز که هر کس عشق باریدن ندارد
به قلبت هم بیاموز که در کنج دلت هر کسی جایی ندارد
به نام خدا
مروري كوتاه بر عملكرد نيمكره هاي مغز و كاربردهاي آن در آموزش
مغز انسان شامل نرونهايي است كه تعداد آنها به دهها ميليون مي رسد. اين نرونها در نواحي مجراي مغز كه هر يك كاركردي تخصصي يافته دارد, انباشته شده اند. مغز از قسمتهاي متعددي ساخته شده و هشياري , از ارتباطات بين قسمتهاي مختلف مغز حاصل مي شود . مخ بزرگترين بخش مغز است و حدود 7/8 وزن مغز را به خود اختصاص داده است. مخ شامل دو نيمكره مي باشد كه از نظر شكل شبيه به هم هستند. تا مدتها به نظر مي رسيد كه اين دو نيمكره از جهت سازماندهي و كاركرد يكسانند اما با مطالعاتي كه دانشمندان انجام داده اند به اين نتيجه رسيده اند كه هر نيمكره مغز ويژگي خاص خود را دارد. در اين مقاله سعي شده است ويژگيهاي هر نيمكره و راههاي تقويت آنها را فهرست وار برشماريم .
پیشگفتار:
می کوش به هرورق که خوانی تا معنی آن تمام دانی«نظامی». شایدهریک ازما بارها این سئوال راازخودویا دیگران پرسیده باشیم که فلسفه چیست؟ واحتمالاپاسخ قانع کننده ای هم برای آن نیافته باشیم. دراین گفتارتلاش براین است که به این سئوال پاسخ داده شود. برای این منظورابتدااصطلاح«تعریف» راتعریف می کنیم وانواع آن را مشخص می نماییم، سپس به واژه شناسی فلسفه می پردازیم؛ درادامه به برخی ازتعاریف ارائه شده از فلسفه توسط اندیشمندان اشاره شده ودرپایان با یک نتیجه گیری مختصر به تعریف فلسفه از دید نگارنده ی این سطور پرداخته می شود.
مقدمه:
این سئوال که انسان چگونه موجودی است؟ ( what is man? ) یا انسان چگونه رفتار می کند، سئوالی است که بشر از آغاز خلقت با آن روبه رو بوده و برای یافتن پاسخ آن کوششهای بسیارصورت گرفته و هنوز هم ادامه دارد وشاید بتوان گفت که پایانی هم ندارد.[1] طرح این سوال درمورد« وحشیان پاک نهاد»[2] نوجوان اهمیتی دوچندان دارد. اگر جریان زندگی انسان راهمانند رودخانه ای درنظر بگیریم که از مبدا تا مقصد ( انعقاد نطفه تا مرگ ) از کنار سرزمینهای مختلف و متنوعی می گذرد و سر انجام به دریا می پیوندد، نوجوانی یکی از متنوع ترین و پیچیده ترین چشم اندازها را در این مسیر طولانی به خود اختصاص می دهد. [3]
درقرن فعلی ، پیش از همه ی قرون گذشته ، اندیشمندان به سرنوشت آینده ی نوجوانان توجه نموده اند وبه نارسایی و ناکافی بودن دانش خود ، در زمینه ی شناخت ویژگیهای جسمی و روانی آنان پی برده اند و به گونه ای مستمر، تلاش می ورزند تا هر چه بیشتر به دنیای پر راز و رمز جسمی و روانی آنان راه پیدا کنند( احمدوند ص 2- 79). امروزه والدین نگران مخاطرات احتمالی رشد و تکامل فرزندان خود هستند و تمایل دارند با آمادگی قبلی ، بتوانند از رویدادهای نا گوارپیش روی آنان پیشگیری نمایند. آشنایی با اصول و مراحل رشد و رفتارهای غیرعادی ، به ویژه مربیان را در شناسایی و درک نوجوانان و بر طرف کردن دشواریها و نا هماهنگیهای رفتاری آنها کمک می کند و موجب می شود که در طرح ریزی و به کار بردن امکانات آموزشی و پرورشی ، توانایها ، نیازها ، ویژگیها و تفاوتهای نوجوانان را مد نظر قرار داده ، رفتارهای طبیعی را از غیر طبیعی تشخیص دهند و در نتیجه انتظاراتی مطابق و متناسب با سن و موقعیت و ویژگیهای نوجوانان ازآنها داشته باشند.
فرزندان ما در این بخش از زندگی نیازهای بسیارمتنوعی دارند، ویژگیهای متفاوتی نسبت به دوره های قبل، از خود بروز می دهند وانتظارات متفاوتی نیز از ما دارند؛ لذا سوالهایی اساسی در مورد نوجوانان مطرح می شود مثل اینکه: نوجوانی چه دوره ای است ؟ نوجوانان چه نیازهایی دارند ؟ ویژگیهای نوجوانان کدامند؟ جگونه باید باآنها رفتارکرد؟ و ... که در این جزوه سعی می شود به برخی از آنها پاسخ داده شود.
۱- پختگی ناشی از چیست ؟ (سال 83 )
1) آمادگی زیستی که براساس تجربه به وجود میآید
2) طرح ژنتیک نمو که تابع رویدادهای محیطی است.
3) آمادگی زیستی که اصولاً تابع تغییرات محیطی است
4) طرح ژنتیک نمو که تا حدودی مستقل از رویدادهای محیطی است
2- روان شناسان رشد به دنباله مطالعهی ........... انسانها هستند. (سال 85 )
1) تشابهات و تفاوتهای
2) عوامل مؤثر بر رشد ذهنی افراد
3) علل بروز اختلالهای رفتاری
4) پیشگیری از بروز اختلالهای رفتاری
3- از دیدگاه اریکسون، فرایند تشکیل هویت اشتراکی مربوط به کدام مرحلهی روانی- اجتماعی است؟ (سال 83 )
1) هویت در مقابل بی هویتی 2) صمیمیت در مقابل انزوا
3) انسجام در برابر ناامیدی 4) بارآوری در مقابل بی حاصلی
4- بحران روانی – اجتماعی « کارایی در برابر احساس حقارت » در نظریه اریکسون با کدام مرحلهی رشد شناختی در نظریهی پیاژه مطابقت دارد ؟ (سال 84 )
1) حسی – حرکتی 2) پیش عملیاتی 3) عملیات عینی 4) عملیات صوری
5- درمرحله یا بحران روانی – اجتماعی « استقلال در برابر شرم و تردید » در نظریه اریکسون عامل اجتماعی اصلی کدام است ؟ ( سال 84 )
1) والدین 2) خانواده 3) معلمان 4) همسالان
6- از نظر اریکسون، برای آنکه کودک ، برای مرحلهی بالاتر رشد آمادگی پیدا کند باید ...................... ( سال 86 )
1) مراحل حسی- حرکتی و پیش عملیاتی را طی کند
2) از نظر رشد جسمی و روانی به رشد کامل برسد
3) در هرمرحله بحرانها و تعارضهایی را با موفقیت حل کند
4) بتواند به مرحلهی عملیات صوری یا ذهنی نایل شود
7- عوامل اصلی اجتماعی در مرحله یا بحران روانی – اجتماعی « صمیمیت در برابر تنهایی » و ابتکار در برابر احساس گناه » به ترتیب کدامند ؟ ( سال 87 )
1) همسالان – والدین 2) همسالان – مادر
3) همسر و دوستان – مادر 4) همسرو دوستان – خانواده
8- از دیدگاه پیاژه کدام عبارت صحیح است ؟(سال 86 )
1) کودکان از بزرگسالان، کم هوش ترند
2) کودکان کوچک تر از کودکان بزرگ تر کم هوش ترند
3) فرایندهای تفکر در کودکان و بزرگسالان شبیه هم هستند
4) کودکان و بزرگسالان در میزان هوشبهر تفاوت قابل ملاحظهای ندارند
9- مرحلهشناختی عملیاتی عینی از منظر پیاژه تقریباً با کدام مرحله رشد روانی – اجتماعی اریکسون مطابقت دارد ؟ ( سال 86 )
1) استقلال در برابر تردید 2) کارآیی در برابر احساس حقارت
3) ابتکار در برابر احساس گناه 4) هویت در برابر بی هویتی
10- عوامل اجتماعی مهم در بحران روانی – اجتماعی « باروری در مقابل بی حاصلی » و « ابتکار در مقابل احساس گناه » به ترتیب کدامند ؟ ( سال 86 )
1) والدین – همسالان 2) والدین – خانواده
3) هنجارهای فرهنگی ، همسر و فرزندان – همسر و دوستان
4) هنجارهای فرهنگی – همسر و فرزندان – خانواده
11- مرحلهیشناختیعملیات صوری ( پیاژه ) با کدام مرحلهی رشد روانی اجتماعی ( اریکسون ) مطابقت میکند ؟ ( سال 85 )
1) ابتکار در برابر احساس گناه 2) صمیمیت در برابر تنهایی
3) هویت در برابر بی هویتی 4) مهارت در برابر احساس حقارت
12- نظر پیاژه در مقایسهی کودکان با بزرگسالان این است که ............... . ( سال 85 )
1) کودکان ، کم هوش تر از بزرگسالانند 2) ساختارهای شناختی در طول رشد یکسان است
3) همهی بزرگسالان به مرحله انتزاعی میرسند 4) فرایند تفکر آنها متفاوت است
13- در کدام گروهها ، سن شروع بلوغ زودتر اتفاق میافتد ؟ ( سال 83 )
1) ساکنین کشورهای توسعه یافته ، دختران ، افراد بلند و لاغر و آفریقایی – آمریکاییها
2) ساکنین کشورهای توسعه یافته دختران، افراد کوتاه و چاق و آفریقایی- آمریکاییها
3) ساکنین کشورهای در حال توسعه ، دختران ، افراد کوتاه و چاق و آسیایی – آمریکاییها
4) ساکنین کشورهای در حال توسعه ، دختران افراد بلند و لاغر و آسیایی – آمریکاییها
14- کدام بیان دربارهی زودرسی و یا دیررسی بلوغ در دختران و پسران درست است ؟ (سال 83 )
1) بلوغ زودرس برای دختران و بلوغ دیررس برای پسران دشوارتر است.
2) بلوغ زودرس برای پسران دیررس برای دختران دشوارتر است.
3) بلوغ دیررس به یک میزان برای دو جنس دشوارتر از بلوغ زودرس است.
4) بلوغ زودرس به یک میزان برای هر دو جنس دشوارتر از بلوغ دیررس است.
15- کدام گروهها ، زودتر به بلوغ میرسند ؟ (سال 84 )
1) پسران و نوجوانان با روابط خانوادگی گرم و افراد چاق
2) پسران و افراد لاغر و نوجوانان با استرس خانوادگی بیشتر
3) دختران و افراد بلند قد و نوجوانان با روابط خانوادگی گرم
4) دختران و نوجوانان با روابط عاطفی خانوادگی سرد و افراد چاق
16- کدام عبارت دربارهی بلوغ زودرس و دیررس در پسران و دختران صحیح است ؟ ( سال 84 )
1) هم برای پسران و هم برای دختران بلوغ زودرس دشوارتر است.
2) هم برای پسران و هم برای دختران بلوغ دیررس دشوارتر است.
3) برای پسران بلوغ زودرس و برای دختران دیررس دشوارتر است.
4) برای پسران بلوغ دیررس و برای دختران بلوغ زودرس.
17- مسائل نگران کنندهی دورهی نوجوانی بیشتر از کجا نشأت میگیرد ؟ ( سال 85 )
1) دگرگونی در اعتقادات و باورهای جوانان 2) بیکاری نوجوانان و فقدان درآمد مالی
3) تغییرات ناگهانی از نظر اندامهای بدنی 4) درک نادرست محیط اطراف از تغییرات رشد
18- در دورهی بلوغ فعالیتهای هورمونی ............. در پسران تشدید میشود و تغییرات بدنی آنها 1 تا 2 سال .............. دختران اتفاق میافتد . ( سال 85 )
1) تستوسترون – زودتر 2) تستوسترون – دیرتر
3) استروژن – دیرت 4) پروژسترون – زودتر
19- کدام رویداد فشار روانی بیشتری به همراه دارد ؟ ( سال 86 )
1) برای دختران بلوغ زودرس ، برای پسرها بلوغ دیررس
2) برای دخترها بلوغ دیررس، برای پسرها بلوغ زودرس
3) برای دخترها افزایش قد، برای پسرها افزایش وزن
4) برای دخترها توجه اجتماعی- برای پسرها طر اجتماعی
20- در رشد جسمانی دورهی نوجوانی، آخرین قسمتی که رشد میکند کدام است ؟ ( سال 87 )
1) انگشت ها 2) بازوها 3) بالاتنه 4) کف پا
21- در دورهی نوجوانی ، رشد .............. نسبت به رشد ...................... مقدم میباشد. ( سال 87 )
1) قد و اندام های بدن – وزن 2) وزن و اندامهای بدن – قد
3) قد و ماهیچهها – وزن 4) وزن و قد – اندامهای بدن و ماهیچهها
22- صفات « ثانویه جنسی » صفاتی هستند که : ( سال 87 )
1) به تولید مثل مربوط نمیشوند 2) دختران را از پسران جدا میسازند
3) موجب تفاوتهای فردی میشوند 4) شکل ظاهری بدن را تغییر میدهند
23- دورهی قبل از عملیاتی متضمن کدام توانایی شناختی است ؟ ( سال 83 )
1) استدلال قیاسی 2) استدلال استقرایی 3) تفکر فرضیه سازی 4) ویژگی قهرمان سازی
24- تجسم دریای جیوه و انسان پنج سد به کدام نوع تفکر مربوط میشود ؟ ( سال 85 )
1) قهرمان سازی 2) فرضیه سازی 3) خیال پردازی 4) واقعیت گرایی
25- امتیاز اصلی تفکر دربارهی خود در دوره نوجوانی کدام است ؟ ( سال 86 )
1) قهرمان سازی 2) افزایش خودآگاهی 3) شکست ناپذیری 4) جدایی از ملموسات عینی
26- مرحله قراردادی در نظریه استدلال اخلاقی کلبرگ به طور تقریبی با کدام مرحلهی رشد شناختی پیاژه مطابقت میکند ؟ ( سال 84 )
1) حسی – حرکتی 2) قبل از عملیات 3) عملیات عینی 4) عملیات صوری
27- از نظر کلبرگ ، نوجوان زمانی به مرحلهی فوق قراردادی میرسد که : ( سال 86 )
1) به رشد شناختی نوجوانی دسترسی پیدا کند 2) بتواند نظم و مقررات اجتماع را بفهمد
3) کارها را براساس منفعت اجتماعی انجام دهد
4) در هر کاری نفع یا ضرر خود را در نظر بگیرد
28- مرحلهی پیش قراردادی در نظریهی استدلال اخلاقی گلبرگ به طور تقریبی کدام مرحلهی شناختی پیاژه را پوشش میدهد؟ ( سال 87 )
1) عملیات صوری به بعد 2) حسی – حرکتی و قبل از عملیاتی
3) قبل از عملیاتی و عملیات عینی 4) عملیات عینی و عملیات صوری
29- رفتارهای مرحلهی پیش عملیاتی حول کدام موضوعات سازمان مییابد ؟ ( سال 83 )
1) کاربرد نمادها و تفکر خود محوری 2) تمیز دادن خود از اشیاء و تفکر خود محوری
3) کاربرد نمادها و تفکر بر روی عملیات شناختی
4) تمیز دادن خود از اشیاء و استدلال اخلاقی برای منفعت اجتماعی
۱- هنگامی که آموزگار میگوید « شاگرد توانایی پردازش اطلاعات را دارد » به کدام بعد رفتار اشاره دارد؟ (سال 83 )
1) کنترل 2) تبیین 3) توصیف 4) پیشبینی
2- در کتاب روان شناسی دبیرستان، کدام پدیده مستقیماً قابل مشاهده به حساب نیامده است ؟ ( سال 86 )
1) تکلم 2) تبسم 3) تفکر 4) تمسخر
3- کدام رویکردروانشناختیبر این باور است که « روان شناسی باید با تجارب آگاه و ذهنی فرد سر کار داشته باشد» ؟(سال 83)
1) شناختی 2) روان کاوی 3) پدیدار شناختی 4) زیست شناختی
4- کدام رویکردهای روان شناختی پشتوانه علمی کمتری دارند ؟ (سال 84)
1) شناختی- رفتاری 2) رفتاری- پدیدار شناختی
3) زیست شناختی- روان کاوی 4) پدیدار شناختی- روان کاوی
5- روان شناختی پدیدار نگر تجربههای افراد را از کدام زاویه نگاه میکنند ؟ (سال 85 )
1) دیدگاه خود افراد 2) آنچه به صلاح اوست
3) دیدگاه حاکم بر جامعه 4) آنچه از نظر عقلی درست است
6- «تمایل طبیعی انسان به حرکت در مسیر تحقق تواناییهای بالقوهی خود » « تأثیر فعالیت مغز بر سلامت روانی » و « مفهومسازی » به ترتیب در کدام رویکرد روان شناختی مورد بحث قرار میگیرند ؟ ( سال 87 )
1) روان کاوی – زیست شناختی- شناختی 2) پدیدار شناختی- رفتاری- زیست شناختی
3) پدیدار شناختی- زیست شناختی- شناختی 4) روان کاوی- رفتاری- زیست شناختی
7- رویکردهای شناختی، پدیدار شناختی و روان کاوی به ترتیب بر روی کدام مفاهیم تأکید دارند ؟ (سال 84 )
1) پردازش اطلاعات- تجارب ذهنی- انگیزههای ناخودآگاه
2) تجارب ذهنی- پردازش اطلاعات- انگیزههای ناخودآگاه
3) پردازش اطلاعات – تجارب ذهنی- رشد روانی اجتماعی
4) تجارب ذهنی- پردازش اطلاعات- رشد روانی اجتماعی
8- مطالعات « موردی » « همبستگی » و « آزمایشی » به ترتیب با کدام هدف صورت میگیرند ؟ ( سال 86 )
1) تبیین علی- توصیف – پیشبینی 2) تبیین علی- پیشبینی- توصیف
3) توصیف- تبیین علی- پیشبینی 4) توصیف – پیشبینی- تبیین علی
9- مناسب ترین روش تحقیق برای سنجش نیازهای بهداشتی یک جامعه کدام است ؟ ( سال 85 )
1) مطالعه موردی 2) زمینه یابی 3) مشاهده طبیعی 4) مطالعهی همبستگی
10- برای « تبیینهای علی » و « توصیف رفتار » به ترتیب از کدام روشهای تحقیق میتوان سود جست ؟ ( سال 84 )
1) زمینه یابی ، همبستگی 2) تجربی ، زمینه یابی
3) مشاهده طبیعی – تجربی 4) مطالعات موردی – همبستگی
11- روش تجربی در علم روان شناختی به کدام منظور به کار بسته میشود ؟ ( سال 83 )
1) کنترل رفتار 2) توصیف رفتار 3) پیشبینی رفتار 4) تبیینهای علت و معلولی
12- مطابق نمودار مقابل ، رابطه بین « اندازه قد دانشآموزان » و « نمرات درسی تربیت بدنی » کدام است ؟ (سال 87 )
1) منفی و برابر 1 - 2) مثبت و برابر 1 +
3) مثبت و بیشتر از صفر 4) منفی و کمتر از صفر
13- در انجام دادن آزمایشها باید دقت کرد تا همه چیز ثابت بماند مگر ............... ( سال 85 )
1) گروه آزمایشی 2) گروه کنترل 3) متغیر مستقل 4) متغیر وابسته
14- اگر 4 نفر در درس روان شناسی به ترتیب نمرههای 11 و 13 و 15 و 17 گرفته باشند و نمره درس ریاضی آنها به ترتیب 19، 17، 15، 13 باشد ، نوع و میزان همبستگی بین نمرات دو درس روان شناسی و ریاضی آنان کدام است ؟ ( سال 84 )
1) منفی کم 2) مثبت کم 3) منفی کامل 4) مثبت کامل
15- وظایف روان شناسان تربیتی چیست ؟ (سال 83 )
1) استفاده از اصول روان شناسی در تشخیص و درمان اختلالات روانی
2) حل مسائل انسانی و بهبود کارایی با استفاده از آزمونهای هوش و استعداد
3) ارزیابی تواناییهای هوشی و شخصیتی دانشآموزان و راهنمایی صحیح آنان در مدرسه
4) اتخاذ شیوههای مناسب برای تطابق ویژگیهای روان شناختی دانشآموزان با برنامههای آموزشی
16- « کاربرد اصول روان شناسی در آموزش و پرورش » و « استفاده از آزمونهای هوش و استعداد برای انتخاب کارکنان » به ترتیب مربوط به کدام حوزهی حرفهای روان شناسی هستند ؟ ( سال 85 )
1) بالینی – سازمانی 2) تربیتی – سازمانی 3) آموزشگاهی- تربیتی 4) سازمانی- بالینی
اگرمی خواهيد ببينيد عاشق هستيديانه می توانيد ازتست زير که دردانشگاه نورس ايسترن بوستون تهيّه شده,استفاده کنيد.
ادراک يعنی تعبير و تفسير محرکهای حسی وارده به ارگانيزم در مغز وتبديل آنها به معانی روانشناختی. ممکن است برای شما هم اتفاق افتاده باشد که يک حادثه را متفاوت درک کنيد. مثلآ به کسی سلام کنيد و او نشوند يا اينکه دوستتان دير سر قرار بيايد وشما بر اساس تفکرات ذهنی خويش از دست او ناراحت شويد يا اينکه به دليل طرفداری از تيم خاصی ، افتادن بازيکن تيمتان را در محوطه ی جريمه ی حريف پنالتی و يا گل آنها را آفسايد درک کنيد.آيا تا به حال فکر کرديد که ممکن است اين قبيل اشتباهات عمدی نباشد؟ عوامل زيادی هستند که ادراک ما را تحت تأثير خود قرار می دهند. از جمله اختلالات ناشی از بيماريهای روانی,ضايعات مغزی,داروهای توهم زا,محروميت حسی و عوامل اجتماعی(پيشداوری,تعصب و... ) که در اينجا به برخی ازعوامل فردی تاثیر گذاربرادراک اشاره می شود.
نظريه ی کهلبرگ از لحاظ نسبی بودن ارزشهايی اتفاق افتاده وهمگانی بودن سطوح مورد انتقاد قرارگرفته است.
نسبی بودن سطوح:اليوت توريل(Eliot Turiel)نشان می دهدکه معيارهای قضاوت اخلاقی نسبی است وبه فرهنگ واجتماع بستگی دارد.با رها شدن از تفکر قراردادی که برقواعدوقوانين ازپيش تعيين شده استوار است,می توان بيشماری از انتخابهای ممکن ومجموعه ای از باورهاراکه بايکديگر تفاوت ندارندرادرنظرگرفت.فرايندبه اين صورت است که بايدمنطق مرحله ی قبل را کنار گذاشت تامنطق مرحله ی تازه نمود پيدا کند.توريل تغييرات حاصل دراستدلال اخلاقی را نتيجه ی عدم تعادلی می داند که نيازبه برقراری تعادل تازه رابه وجود می آورد.
همگانی بودن:جنبه ی خاص نظريه ی کلبرگ اين است که برای مراحل رشداخلاقی جنبه ی همگانی فرض می کندکه درهمه ی فرهنگهاوبين دو جنس مشترک است. ولی اين توالی درتعدادی ازفرهنگها که مشاهده شده,جنبه ی همگانی ندارد.تکامل قضاوت اخلاقی برحسب فرهنگها وارزشهای اخلاقی موردتوجه آنهاتغيير می کند.دراين ميان گليگان مخصوصآتفاوت بين دوجنس رامطرح می کند.
زنان واخلاق:گليگان به اين نتيجه رسيده که ازنظررشداخلاقی دختران وزنان در مقايسه بامردان به سطح پايين تری می رسند.اومدت ۱۰سال برروی نظزيه ی کلبرگ مطالعه کردوکشف کردکه درنوجوانی واولين سالهای بزرگسالی مردان وزنان مسائل اخلاقی رابه گونه ای متفاوت مطرح می کنند.تفوت دربکارگيری معيارهای اخلاقی در بين دو جنس سبب شده که زنان در مقياس کلبرگ نتيجه ی بدتری راکسب کنند.
معيارهای اخلاقی مردانه وزنانه:زنان ادراک خودراازواقعيات به شيوه ی مردان سازمان نمی دهند.به علت تربيت سنتی دختران,زنان اصولآبه اصول عينی توجه می کنند تا اصول انتزاعی.ازنظرگليگان مردان مسائل اخلاقی رابراساس قوانين ومقررات تعريف می کنند(ديدگاه فضايی)درحاليکه زنان برعکس اخلاق را درتوجه به ديگران واجتناب از آزار رساندن به آنها در نظر می گيرند.(ديدگاه مسئوليت پذيری)
بطورکلی مبنای قضاوت اخلاقی مردان راخودمختاری وشايستگی است واخلاق را قوانينی می دانندکه هدفشان کنترل پرخاشگری وتعيين حقوق است. امابرای زنان معمولآروابط بين اشخاص است که قضاوت را پايه ريزی می کندوآنهااخلاق رابصورت پشتيبانی ازيکپارچگی وحفظ روابط بين انسانها درنظر می گيرند.(اشاره به دوآيه از تورات)
تکامل قضاوت اخلاقی زنان(فرآيندمسئوليت پذيری):گليگان تکامل اخلاقی زنان را در سه سطح تبين می کند که بين آنها دو گذر را در نظر می گيرد.
سطح اول(بقای فردی):اولين سطح رشداخلاقی زنان راخودمختاری مشخص می کند. دختربچه روی خود متمرکز می شود وتنها نيازهای خود را درنظر می گيرد.
گذر۱:ازخورمختاری به مسئوليت پذيری ـ کشف مفهوم مسئوليت موجب می شود که فردنيازهای خودوديگران را درنظر بگيرد.اوبرای ديگران ونيازهايشان دريچه ای را باز می کند.
سطح دوم(ارزش قائل شدن برای فداکاری):دراين مرحله زن نيازهای خود را ناديده گرفته وبرای ديگران جايگاه برتری را قائل می شود.تمايل به تسليم در مقابل انتظارها ی ديگران ودر نتيجه ايجادعدم تعادل بين خودوديگران.ديگران از محبتهای فردبيش از خودش استفاده می کنند.
گذر۲:ازفداکاری به عزت نفس : کسب آگاهی ازعدم تعادل بين خود وديگران موجب برقراری عدالت تازه ای می شود.عدالتی که تنش بين خودمداری و مسئوليت راازبين می برد.درواقع گذرازفداکاری به سوی عزت نفس ونيازهاوارجحيتهای خود,دوره ی زير سئوال بردن است که اغلب تجربه کردن آن برای زنان يکسان نيست.دراين مرحله آنها خود را از نظر گنهکاری آسيب پذير می دانند.
سطح سوم(اخلاق بدون خشونت):آخرين سطح تکاملی قضاوت اخلاقی زنان اجازه می دهد که خود و ديگران را يکجا در نظر بگيرند.در اين سطح خويشتن به انتظارهای و نيازهای ديگران تسليم نمی شود.ازنظر اخلاقی خودباديگران متعادل می شود.يک قضاوت مستقل انجام می شود.قضاوتی که در مورد اهداف وپيامدهای عمل,شخصی است اما در مورد محکوم کردنِ استثمار ورنج تحميلی همگانی است.
منبع: وبلاگ روان شناسی بالینی - احسان کهریزی
جهت عملی شدن دهمین برنامه ی معلم پژوهنده، درپژوهش پیش رو، طی سه گام اساسی ( با عناوین کلی تشخیص، تغییر، ارزیابی) ونه مرحله اقدام ، مشکل اساسی دانش آموزان سال سوم انسانی دبیرستان امام علی (ع) دردرس روان شناسی توصیف گردید و تشخیص داده شد؛ باتوجه به شواهد گردآوری شده ، برای رفع مشکل راه حلی (موقتی) انتخاب شد وبانظارت کامل به اجرا درآمد[1] ؛ ازیافته های پژوهش نتیجه گیری مختصری به عمل آمد وبا توجه به آن یافته ها درنهایت پیشنهاداتی ارائه گردید که اهم آنها بدین شرح است:
• برای بهترشدن اوضاع ، ازخودشروع کنید. (درخود تغییراتی راایجادکنید).
• دردانش آموزان تغییرایجاد کنید.
• روش تدریس خود را متحول کنید.
• درشیوه ی ارزشیابی ازآموخته های دانش آموزان تجدید نظرکنید.
• ... [2]
جهت پاسخگویی به فراخوان دبیرخانه ی کشوری راهبری درس روان شناسی مستقردراستان بوشهر، با عنوان « دین وروان شناسی » ، دراقدامي مروری، به بررسي پیرامون « دین درآراء واندیشه ی روان شناسان » پرداخته شد. دراين راستا بعد از ذكر مقدمه، اهداف وسوالات مقاله تدوین شد ومفاهیم کلیدی مورد بحث مشخص گردید. مفهوم وگستره ی روان شناسی، دین، روان شناسی دین و روانشناسی دینی تعریف وازهم تمییز داده شد، دین ودین داری ، ازنظرروان شناسی وبرخی روان شناسان مورد بررسی قرارگرفت. به نتيجه گيري مختصری ازمباحث پرداخته شد و درنهايت باذکرمحدودیتها و پيشنهادات مقاله به اتمام رسید.اهم نتايج اين بررسي نیزبه شرح زيرمی باشد:
ü روان شناسی علمی است که به مطالعه ی علمی رفتاروفرایندهای روانی می پردازد؛ دربیان گستره ی آن نیز باید گفت: هیچ پدیده ی انسانی وجود ندارد که خارج ازحوزه ی روان شناسی باشد.
ü دین عبارت است ازمجموعه ی حقایق،معارف،ارزشها وقوانین عملی برای انسان که مطابق وسازگار باعقل وفطرت بوده وازسوی خداوند متعال ازطریق وحی به وسیله ی پیامبران درقالب کتاب وسنت نازل شده تابشر راهدایت نموده وبا اجراشدن آن سعادت دنیا وآخرت او تضمین گردد.
ü روان شناسي دين رشته اي است كه تاثيري را كه در اعمال و اعتقادات ديني بر شخصيت دينداران بر جاي مي گذارد مورد بررسي قرار مي دهد و كه كاري به صدق و كذب گزاره هاي ديني ندارد.
ü درترسیم جغرافیای مباحث روانشناسی دین می توان گفت: به طور کلی در روانشناسی دین پنج دسته از مباحث مورد بررسی قرار میگیرند: «نخست» عوامل روانی مؤثر در پیدایش دین تاریخی، «دوم» عوامل روانی اقبال به دین، «سوم» عوامل روانی مؤثر در کیفیت دینداری، «چهارم» آثار و پیامدهای روانی دینداری و «پنجم» در نظر آوردن احساسات، عواطف و خاستگاههای درونی و روانی به عنوان شاخص و سنجهای برای میزان و کیفیت دینداری.
ü روان شناسي ديني يعني روان شناسي از منظر دين و با پذيرش پيش فرض هاي ديني، يا ديدگاه هاي روان شناسانه اي كه از نصوص ديني استخراج مي شود.
ü به طورکلی براساس نظریات روان شناختی، دین امری فردی است که منشا آن راباید دردرون افراد جستجو کرد. برخی روان شناسان عوامل مختلفی مثل غریزه، ترس وجهل راعامل پیدایش دین دانسته اند.
ü برخی روان شناسان دربیان منشاء دین ، دین داری و وجود خدا ،گواهی دل راموثر می دانند نه عقل؛ و می گویند دل دلایلی دارد که عقل رابه آن دسترسی نیست.
جهت مشارکت فعال در فراخوان ستاد اقامه ی نماز شهرستان تویسرکان، با عنوان «همایش نماز وخانواده» ، دراقدامي مروری، به بررسي پیرامون « تبیین نقش خانواده درنهادینه کردن فرهنگ اقامه ی نماز» پرداخته شد. دراين راستا بعد از ذكر مقدمه واهداف مقاله، مفاهیم موجود درعنوان، به صورت نظری تعریف شد ومفاهیم کلیدی بحث،مشخص گردید. پیش نیازهای لازم برای نهادینه کردن فرهنگ اقامه ی نماز، درحول دومحور، یعنی اصول تربیت ومراحل رشد دینی بررسی شد وسه نقش مهم خانواده یعنی نقش الگویی، آموزشی وانگیزشی، به تفصیل وبا بیان ریز نقشها مورد کاوش قرارگرفت. در ادامه به نتيجه گيري کاملی ازمباحث پرداخته شد ودرنهايت پيشنهاداتي دردوقالب کلی وراهبردی ارائه گرديد كه برخی از نتايج اين بررسي به شرح زيرمی باشد:
ü به عنوان پیش نیازدرنهادینه کردن فرهنگ اقامه ی نماز ، بر والدین است که اصول اولیه ی تربیت کردن را فراگیرند.
ü والدین باید مراحل رشد دینی درافراد را شناخته و درتربیت فرزندان به گونه ای عمل نمایند که آن مراحل به طورصحیح جریان پیداکنند.
ü والدین باید بافرزندان خود پیوند عاطفی مثبت وقوی برقرارکرده وخود نمونه ی کامل یک فرد نمازخوان باشند؛چون افراد انسانی درآغازیک « مقلد» هستند وتاآخرعمربه همین صورت باقی خواهندماند.
ü درمقام آموزش نماز، والدین باید به بایدها ونبایدها توجه کرده وبرنامه های آموزشی خود را « روزآمد» نمایند؛ یعنی فرزندان را با ابزاروآلات موجود و برای نسل خودشان تربیت کنند.
ü والدین باید برای ایجاد انگیزش بیرونی درشکل دهی وایجاد فرهنگ اقامه ی نماز درفرزندان، براساس یک برنامه ی تقویتی منظم ومناسب، ازسه ابزار قدرتمند«مشوق»،«پاداش»و«تنبیه» استفاده نمایند.
ü والدین باید برای ایجاد وافزایش انگیزش درونی درفرزندان ، برای اقامه ی نماز، مواردی چون: پیچیدگی نسبی تکلیف،میزان خود مختاری و احساس شایستگی درفرزندان را مدنظرقراردهند.
به طورکلی روشهای تحقیق درعلوم رفتاری را می توان باتوجه به دو ملاک (هدف تحقیق ونحوه ی گرد آوری داده ها) طبقه بندی کرد؛ تحقیقات علمی براساس هدف تحقیق به سه دسته تقسیم می شوند( بنیادی ، کاربردی وتحقیق وتوسعه). براساس گرد آوری داده ها نیز دودسته تحقیقات (توصیفی وآزمایشی) رامی توان ازهم تفکیک کرد که هرکدام ازاینها نیز به اشکال دیگری تقسیم می شوند اماعلاوه براین موارد روشهای دیگری نیز وجود دارد که« تحلیل محتوا» ( content analyis ) یکی ازآنها می باشد.
استفاده ازتحلیل محتوا به عنوان یک تکنیک تحقیقی ، ازاوایل قرن حاضرشروع شده وتاکنون شاهد تحولات زیادی بوده است. این روش برای بررسی محتوای آشکارپیامهای موجود دریک متن مورد استفاده قرار می گیرد یعنی می توان آن رابه روش تبدیل داده های کیفی به داده های کمی قلمداد کرد. دراین روش محقق باتحلیل پیامها می تواند به این موارد پاسخ دهد:1- ویژگیهای شخصیتهای نامبرده در متن 2- پیشینه ی پیام 3- اثرهای پیام برمخاطبان(سرمد وهمکاران - 81 ص 132). یعنی مهم ترین کاربرد تحلیل محتوا توصیف ویژگیهای یک پیام است. دومین کاربرد این روش استنباط درباره ی فرستندگان پیام ودلایل یاپیشایندهای پیام است. تحلیل محتوا برای استنباط جنبه های فرهنگی پیام وتغییرات فرهنگی نیز به کارمی رود(همان منبع). اما آنچه تحت عنوان « نقد وبررسی فصل اول کتاب روان شناسی سال سوم دبیرستان رشته ی ادبیات وعلوم انسانی وعلوم ومعارف اسلامی ، باکد1/269» درادامه ی این نوشتار می آید صرفاُجهت پاسخگویی به فراخوان گروه آموزشی درس روان شناسی استان همدان به شماره ی 405/63270- 23/8/1386بوده وبه طورکامل تمام جنبه های این نوع روش تحقیق درآن رعایت نشده است.
همکاران ودانش آموزان گرامی، سلام؛ به این وبلاگ خوش آمدید. دراینجا به طورمختصر به بعضی مطالب ومباحث روان شناسی و تعلیم وتربیت پرداخته می شود. درمورد کتاب روان شناسی سال سوم متوسطه نیز نکاتی یادآوری می گردد. شمامی توانید نطرات خود را درقسمت مربوطه به ثبت برسانید. با تشکر.